Le Orme - Felona e Sorona 1973

Le Orme(ayak izi), italyan progresif rock'ının en çok bilinen ve önerilen üç grubundan birisi. Bu durumda 'Felona e Sorona' albümünün katkısı yadsınamayacak kadar çok.

Le Orme - Uomo di Pezza 1972

Progresif rock deyince aklıma nasıl ilk olarak King Crimson, Vdgg, YES, Genesis gibi gruplar geliyorsa, italyan progresif rock deyince aklıma ilk gelen gruplardan biri, PFM ve Banco ile birlikte Le Orme. Zaten üç grupta italyan progresif rock'ının devleri.

Le orme - Veritâ Nascoste 1976

Le orme bana İtalyan progresif rock müziğini sevdiren ilk gruptur. İlk severek dinlediğim parçası da bu gruba ait. İtalyan progresif rock'ı yeni yeni dinlemeye başladığım zamanlarda 'In Ottobre' parçası ile Le Orme İtalyan müziğine hayranlığım her gün daha da çok arttı. Sonrası, yani günümüz ise malum. İtalyan progresif rock'ı İngiliz progresif rock'ı ile kolayca yarıştırabilecek düzeyde olduğumu kolaylıkla söyleyebilirim artık.

Le orme'nin 'Verità nascoste' albümü kendi tarihleri içinde başyapıt olmuş albümlerinden biri değildir. 'Felona e Sorona', 'Contrappunti', 'Collage' gibi başyapıt olmuş albümlerle pek bir ilgisi olmasa da dinlemesi kolay bir albümdür. Le orme bu albümde normalde 3 kişilik bir grup iken Germano Serafin gruba gitar'da eşlik eder.

1975 sonrası progresif rock'ın duraklamaya geçtiği dönemde Le orme grubu progresif rock'ı devam ettirmeye çalışan ender gruplardan birisi. Tabii ki kendi müzik anlayışlarıyla. Le orme'de İngiliz yada Alman progresif rock stilini göremezsiniz. Kendilerine özgü müzikleri ile İtalyan progresif rock müziğinin öncülerindendir.

Verità nascoste...

İlk parça; 'Insieme al concerto' (birlikte konserde) bir konserde dinleyenlerin duygularını anlatmaya çalışırlar. Parçada ki piyano ve org kullanımı bana Alman Birth Control grubunu hatırlatıyor her dinlediğimde. Misafir gitarist Germano Serafin iyi iş çıkarmış özellikle kısa solo pasajlarıyla. Gitarda ki yeteneğini daha ilk parça da kendisini belli ediyor.

İkinci parça 'In Ottobre' (Ekim'de), ağır gitar pasajlarıyla albümde ki en çok dikkat çekeni. Le orme senfonik yapıdan uzaklaşıp heavy progresif rock türüne çok güzel bir parça hediye etmiş. Ki zaten hem albümde hem de bütün Le orme albümleri arasında en sevdiğim parçalarından birisi. Germano Serafin gitarıyla sanırım en çok bu parça'ya katkı da bulunmuş. Kısa ama derin gitar solosu gerçekten yaratıcı. Rush severlere, mesela bana, güzel bir parça.

'Verità nascoste' (gizli gerçeklik) üçüncü parça. Albümü de ismini veren parça. Sonraki albümlerinden olan 'Florian' albümüne şimdiden göz kırpan bir parça. Yaylı kadrosuyla naif, içe dokunur gibi. Calipso kadar derinden etkilemese de güzel bir parça.

'Vedi Amsterdam...' (Amsterdam'ı gör (bak)) İtalyan progresif rock gruplarından Goblin'in  müzikal yapısıyla başlar. Aslında Goblin'in ilk albümlerinin 76 yılında çıktığını hatırlarsak Le orme'nin yaptığı müziğin etkisini anlayabiliriz. Goblin efsanesi öncesi Le orme (!). Özellikle kilise orgu 'Vedi Amsterdam' parçasını başından sonuna kadar götürüyor.

'Regina al Troubadour' 60'ların beat döneminden 76 yılına sıçramış bir parça. Parçanın orta kısmında yeralan akdenizvari gitar (yada mandolin) olmasa 60'ların rock müziği olduğuna kesinlikle inanırız. Parçanın sonunda ki gitar solosu 70'lerde rock müziğin İtalya'da geldiği durumu gösteriyor. Amerikalılardan çok daha iyi.

'Radiofelicità' albümde ki ikinci sevdiğim parça. Hem sonraki albümlerinden 'Florian'a göz kırparken hem de klasik progresif rock müzikal yapısında. Özellikle arkadan gelen radyo sesleri Roger Waters'a ilham olmuş olabilir mi?. Sadece merak işte. Son kısım 76 yılında 80'lerin disko müzikal yapısı...

'I Salmoni' 'Florian' albümü 'biz geliyoruz' diye bağırıyor desem yeridir. Kısa ve öz. İtalyan progresif rock'ının en içten parçalarından birisi. İtalyanların akdeniz müziğini nasıl rock müziğe uyarladığının kanıtı adeta. Bas gitar ve vokal'de Aldo Tagliapietra; ELP'den Greg Lake rolüne bürünmüş.

Aldo Tagliapietra benim hala en sevdiğim vokallerin başında gelir. Merak edenler için Aldo Tagliapietra'nın solo albümlerini tavsiye ederim.
'Il gradino più stretto del cielo' albümde ki en itici parça. Senfonik, akdenizvari folk ezgileri olsa da bir türlü sevemedim. Benim için albümün  en kötü parçası. Buna rağmen bas gitar ve davul dinlenmeye değer.

Sonuç olarak İtalyan grupları ve müzisyenleri rock dünyasında pek popüler değillerdir. Birçok rock dergisi okuyucularına sorarak en iyiler diye sıralama yaparken İtalyanlar pek bilinmediği için sıralamalarda pek yer alamazlar. Albümü dinlerken davulcu  Michi Dei Rossi'yi ayrı olarak özellikle  dinleyin derim. Özellikle 'In Ottobre' ve ' Il gradino più stretto del cielo' parçalarında. Ne kadar yaratıcı davulcu olduğunu göreceksiniz. Bundan 4-5 yıl önce kendisiyle eski facebook hesabım hala aktifken konuşmuştuk. Kendisi çok kibar birisidir. Şuan 5000 kişilik hesabıyla her gelene cevap veremiyor, maalesef.

1. Insieme al concerto (6:04)
2. In ottobre (6:40)
3. Verità nascoste (3:59)
4. Vedi Amsterdam... (4:54)
5. Regina al Troubadour (6:43)
6. Radiofelicità (4:55)
7. I salmoni (2:54)
8. Il gradino più stretto del cielo (4:56)

Süre: 41: 20

- Germano Serafin / Elektrik & Akustik Gitar, Bas Gitar (7)
- Antonio Pagliuca / Hammond Org (1,5,7,8), Piyano (1,6), Elka Synth (ses düzenleyici) (1,2,5,6), MiniMoog (1,2,5-8), Mellotron & Hohner synth & Klavinet (5)
- Aldo Tagliapietra / Bas Gitar, Vokal, Fender Elektrik Piyano (4)
- Michi Dei Rossi / Davul, Gong (1), Perküsyon (2), Glockenspiel (3), Timpani (7), Tubular Bells (Çan)

Yardımcı Müzisyenler,
- Bill Pitt / Aranjör ve Yönetmen (3)
- Vivian Joseph / Çello (3)
- John Forrester / Keman (3)
- William Armon / Keman (3)
- Sidney Margo / Keman (3)
- William Skeat / Flüt (3)

Kapak Resmi : Mario Convertino

Le orme - Collage 1971

960”ların beat müziği yapan gruplarından progresif yapan rock grubu çıkar mı? Elbette çıkar. Birisi İngiltere’den YES grubu, diğeri İtalya’dan Le orme.


Le orme ‘Collage’ (kolaj) albümüyle 1971 yılında klasik beat müziğinden sıyrılıp, ilk progresif rock albümünü çıkardı. Albüm barok müziğiyle başlıyor. Albüme de ismini veren ‘Collage’ parçası sanki bir Dvorak süiti. Ama giriş parçası italyan klasik müzik sanatçılarından Domenico Scarlatti’ye ait.

Sonata in E major, K 380.

Ortaçağ Rönesans dönemi klasik müziklerinden fırlamış  gibi. Burada Antonio Pagliuca’nın Hammond org’a müzikal anlamda bütünüyle sahip olması, parçayı tam da senfonik progresif’e örnek bir çalışma olduğunu gösteriyor.

Ben bu Le orme’nin ilk progresif rock albümünü çalınış tarzıyla aynı dönemin İngiltere’sinden çıkan ELP (Emerson, Lake and Palmer) grubuna benzetirim. Klavye’de yer alan Antonio Pagliuca Keith Emerson rolünde, kadife sesi ve bas gitarıyla Aldo Tagliapietra aynı Grek Lake ve Michi dei Rossi de tam Carl Palmer gibi. Şöyle desek yerinde olur. 1971-1973 arası Le Orme’si İtalyan ELP’si. Tabii ki bu sadece bir benzetme.

İkinci parça Eva İnverno (kış dönemi) ; şehir hayatında gece çalışan bir kadına olan aşkı anlatıyor. Nedense albümde bana en soğuk gelen parça bu. Klavye’de Antonio bir Jon Lord edasıyla Org solosu veriyor. Davul ve gitar sadece destek verir gibi. Tam bir çok iyi çalışılmış Hammond org solosu var. Kısa.

3. Parça; benim parçam. Cemento Armato. Nasıl birebir çevrilir. Şöyle olabilir. Çimentodan ordu. Şehir hayatının sıkıcılığından, alıp başını uzaklara gitmekten bahsediyor. Yaşadığı şehirden sıkılan günümüz insanını ne güzel de anlatıyor.

Bir önceki parçada ki org solosundan çok daha doğaçlamalı ve başarılı bir solo var Cemento Armato’da. 1969’un Deep Purple Jon Lord sololarını aratmıyor. Michi dei Rossi davulda Carl Palmer sanki. Albümün en uzun parçası da ‘Cemento Armato’ parçası. Diğer bütün parçalar klasik Le orme parçaları gibi kısa ve öz. Ama parçanın sonunda şarkı tam patlayacakmış gibi bir his verirken birden kesilmesi bana albümün eklektik yapısını da gösteriyor.

4. Parça, diğer ilk parça gibi Hammond org temelli tamamen italyan melodileriyle dolu. Sguardo verso il cielo. Gökyüzüne bir bakış. Şarkı söylemenin güzelliğinden bahsediyor. Şehirden kurtuluş.

Sonrasında ki 5. Parça ilk parça gibi enstrümental bir parça. Aldo’nun bas gitar şovu şarkıyı bütünüyle ilginç ve bir o kadar da bir klasik progresif rock parçası haline getiriyor. Dedim ya, eklektik bir havası var albümün. Jazz ritimlerini bu şarkı da tamamen görürsünüz. Evisione Totale (Toptan kaçış).

Son iki parça ‘İmmagini’ (görüntüler) ve ‘Morte di un fiore’ (bir çiçeğin ölümü). Her iki parça da kısa. İmmagini Peter Gabriel’li Genesis dönemi şarkı sözleri gibi. Ay’da ki derelerden, güneşte’ki bahçelerden bahsederken şehir dışı yaşamın doğallığını anlatır aslında.

‘Morte di un fiore’. Bir çiçeğin ölümüne üzülürmüsünüz. Şehir insanının nasıl bir yıkılmış, yakılmış bir kale’ye üzülürse, kırlar da yaşayan insanlarında üzüleceği şey, bir çiçektir.

‘Morte di un fiore’ klasikleşmiş Le orme şarkısıdır. Eski bir kot pantolon ile çayırların ortasında uzandığınızı ve bu parçayı dinledeğinizi hayal edin.

Çünkü Le orme’de aynısını yapıyor bu parçada.

Albümde ki bütün parçalar Antonio Pagliuca ve Aldo Tagliapietra tarafından yazılmıştır.

1. Collage (4:42)
2. Era inverno (5:00)
3. Cemento armato (8:08)
4. Sguardo verso il cielo (4:12)
5. Evasione totale (6:56)
6. Immagini (2:58)
7. Morte di un fiore (3:00)

- Aldo Tagliapietra / Vokal, Bas Gitar, Klasik Gitar
- Toni Pagliuca / Org ve Klavye
- Michi Dei Rossi / Davul ve Perküsyon